Oznakowanie CE konstrukcji stalowych (PN-EN 1090)
Co to jest oznakowanie CE konstrukcji stalowych?
Konstrukcje stalowe i aluminiowe wprowadzane do obrotu w UE jako wyroby budowlane muszą być oznakowane znakiem CE zgodnie z normą PN-EN 1090-1:2009+A1:2011 (Construction works — Wykonanie konstrukcji stalowych i aluminiowych — Część 1: Wymagania dotyczące zgodności elementów konstrukcyjnych). Wymóg wynika z Rozporządzenia (UE) nr 305/2011 (CPR — Construction Products Regulation).
PN-EN 1090-1 jest zharmonizowaną normą europejską (hEN) — jej załącznik ZA określa system oceny i weryfikacji właściwości użytkowych (AVCP) 2+, co oznacza obowiązek certyfikacji Zakładowej Kontroli Produkcji (ZKP / FPC — Factory Production Control) przez jednostkę notyfikowaną.
Bez ważnego certyfikatu ZKP wystawionego przez jednostkę notyfikowaną producent nie może oznakować konstrukcji stalowych znakiem CE i wprowadzić ich do obrotu w UE.
Tryb oceny — system AVCP 2+
System 2+ według CPR oznacza następujący podział obowiązków:
Producent musi:
- Wdrożyć Zakładową Kontrolę Produkcji (ZKP)
- Wykonać wstępne badanie typu (Initial Type Testing, ITT) lub uzyskać wyniki na podstawie badań w wykonawstwie pilotażowym (Initial Type Calculation/Inspection, ITC/ITI)
- Przeprowadzić badania dalsze według planu (próbki z bieżącej produkcji)
- Sporządzić Deklarację Właściwości Użytkowych (DoP)
- Nanieść oznakowanie CE na wyrób i etykietę
Jednostka notyfikowana musi:
- Przeprowadzić ocenę i certyfikację ZKP (audyt wstępny + audyty kontynuacyjne)
- Wystawić certyfikat ZKP
Trzy serie norm PN-EN 1090
Norma składa się z trzech głównych części:
- PN-EN 1090-1 — Wymagania dotyczące zgodności elementów konstrukcyjnych (norma zharmonizowana, załącznik ZA)
- PN-EN 1090-2 — Wymagania techniczne dla konstrukcji stalowych
- PN-EN 1090-3 — Wymagania techniczne dla konstrukcji aluminiowych
Dodatkowo dla rurociągów ze stali (osobny zakres) stosuje się PN-EN 1090-4 i -5 dla blachownic (cienkościenne wyroby).
Klasy wykonania (EXC) według EN 1090-2/-3
| Klasa | Charakterystyka | Typowe zastosowania | Wymagania spawalnicze |
|---|---|---|---|
| EXC1 | Konstrukcje proste, niskie obciążenia statyczne | Hale przemysłowe parterowe, ogrodzenia, balustrady | ISO 3834-4 (lub bez certyfikacji) |
| EXC2 | Konstrukcje typowe budynków | Budynki użyteczności, hale, lekkie konstrukcje przemysłowe | ISO 3834-3 lub -2 |
| EXC3 | Konstrukcje znaczące, większe obciążenia | Mosty drogowe, wieże, słupy energetyczne, hale dużych rozpiętości | ISO 3834-2 |
| EXC4 | Konstrukcje wyjątkowe, krytyczne dla bezpieczeństwa | Duże mosty kolejowe, hangary lotniskowe, wieżowce | ISO 3834-2 + dodatkowe wymagania |
Klasa wykonania jest określana przez projektanta na podstawie kombinacji klasy konsekwencji (CC1–CC3), kategorii obciążeń (SC1–SC2) i kategorii wykonania (PC1–PC2) według EN 1990 i EN 1991.
Wymagania ZKP (Factory Production Control)
ZKP wymaga m.in.:
- System dokumentacji — instrukcje, plany jakości, zapisy
- Kompetentny personel — koordynator spawalniczy IWE/IWT/IWP/IWS, inżynier konstruktor
- Kwalifikacje technologii spawania — WPQR według EN ISO 15614 — patrz strona WPQR
- Kwalifikacje spawaczy — według EN ISO 9606 i operatorów EN ISO 14732
- Kontrola materiałów — certyfikaty 3.1/3.2 według EN 10204, traceability
- Kontrola produkcji — wymiary, geometria, niezgodności spawalnicze
- Badania nieniszczące (NDT) — VT, MT, PT, RT, UT zależnie od EXC
- Niezgodności i działania korygujące — procedura, zapisy
- Składowanie i transport — bez uszkodzeń i korozji
- Kalibracja sprzętu — pomiarowego i spawalniczego
Powiązanie z innymi normami
Oznakowanie CE konstrukcji stalowych według PN-EN 1090 funkcjonuje w ekosystemie powiązanych norm:
- ISO 3834 — system jakości spawalniczej (część 2/3/4 zależna od EXC)
- WPQR / EN ISO 15614 — kwalifikacja technologii spawania
- EN ISO 9606-1 — kwalifikacja spawaczy
- EN ISO 14731 — nadzór spawalniczy (wymagana funkcja koordynatora)
- EN 1993 (Eurocode 3) i EN 1999 (Eurocode 9) — wymiarowanie konstrukcji
- EN 10025 (stal węglowa konstrukcyjna) — materiały podstawowe
Przebieg certyfikacji ZKP w LL-C Polska
- Zapytanie i wycena — uzgodnienie zakresu (klasy EXC, materiały, lokalizacje)
- Audyt wstępny — ocena dokumentacji, ZKP, kwalifikacji personelu i WPQR
- Audyt kontynuacyjny — w trakcie produkcji
- Decyzja certyfikacyjna — komitet certyfikacyjny
- Wydanie certyfikatu ZKP — uprawnia do nanoszenia CE i wystawiania DoP
- Audyty nadzoru — corocznie
LL-C (Certification) Czech Republic a.s. — spółka matka
LL-C (Certification) Czech Republic a.s. działa jako jednostka inspekcyjna i certyfikacyjna w obszarze CE konstrukcji stalowych od ponad 20 lat, certyfikując dziesiątki wykonawców konstrukcji stalowych dla projektów w Polsce, Czechach, Słowacji, Niemczech, Austrii i innych krajach UE. LL-C Polska reprezentuje grupę na rynku polskim, prowadząc audyty z polskimi audytorami spawalniczymi.
Skontaktuj się z nami w celu omówienia certyfikacji ZKP według PN-EN 1090 dla Państwa wytwórni konstrukcji.
Często zadawane pytania (FAQ)
Czy oznakowanie CE konstrukcji stalowych jest obowiązkowe?
Tak. Od 1 lipca 2014 wszystkie konstrukcje stalowe i aluminiowe wprowadzane do obrotu w UE jako wyroby budowlane muszą być oznakowane znakiem CE według PN-EN 1090-1. Jest to wymóg wynikający z Rozporządzenia (UE) nr 305/2011 (CPR).
Czym różni się EN 1090-2 od EN 1090-3?
PN-EN 1090-2 dotyczy konstrukcji ze stali (węglowej, stopowej, nierdzewnej). PN-EN 1090-3 dotyczy konstrukcji ze stopów aluminium. Oba określają wymagania techniczne dla wykonania konstrukcji w klasach wykonania EXC1–EXC4.
Co to są klasy wykonania (EXC)?
EXC1–EXC4 to klasy wykonania konstrukcji według PN-EN 1090-2/-3 odpowiadające złożoności i krytyczności konstrukcji. EXC1 — proste konstrukcje pomocnicze, EXC2 — konstrukcje typowe, EXC3 — konstrukcje znaczące (mosty, wieże), EXC4 — konstrukcje wyjątkowe (np. duże mosty, lotniska). Klasa wykonania determinuje wymagania spawalnicze, NDT i ZKP.